Gisteren was de jaarlijkse algemene ledenvergadering van de KNB. Zoals elk jaar houdt de voorzitter daar een rede. Dit jaar is Jef Oomen de voorzitter. Hij hield een betoog dat met name inging op de digitalisering van de maatschappij en de positie die de notaris daarin inneemt. Opvallend aan zijn betoog was dat hij ook inging op de ontwikkelingen met betrekking tot de blockchain. Even daarna kwam een bericht van de KNB naar buiten met de volgende kop:

‘Bedreiging trustfunctie notaris bij blockchain-toepassingen’

Je kunt het hele bericht hier terug lezen. De KNB ziet de toepassingen die de blockchain mogelijk maakt als een grote bedreiging. Op zich een begrijpelijke reactie. Alles wat nieuw is is immers eng. Toch is dit in mijn optiek echt een gemiste kans voor de KNB.

De Blockchain – wat is het ook alweer precies?
Voordat ik verder ga eerst even naar de blockchain zelf. Wat is het ook alweer precies? De bekendste toepassing van de blockchain technologie is de Bitcoin. Het virtuele betaalmiddel waar iedereen wel eens van gehoord heeft. En die berichtgeving over de Bitcoin is lang niet altijd positief geweest. Maar los van de Bitcoin is de techniek die er achter zit, de blockchain, veel interessanter.

De blockchain is eigenlijk een groot wereldwijd grootboek en staat geregistreerd op duizenden computers over de hele wereld. Iedere computer heeft een eigen kopie van de blockchain. De techniek zorgt ervoor dat alles wat je in de blockchain plaatst, ondubbelzinnig vastgesteld is. Wat in de blockchain wordt geregistreerd kan niet meer worden gewijzigd.

Met de blockchain kunnen we dus onderling (decentraal dus zonder centrale instanties als banken, overheden etc.) alles wat digitaal is snel, veilig en waterdicht van eigendom laten wisselen. We hebben dus geen partijen meer nodig die ons het vertrouwen van de transactie garanderen (geen ‘trusted third party’).

Blockchain voor het notariaat
Met behulp van de blockchain technologie kunnen we dus gemakkelijk zonder “onafhankelijke derde partij” (trusted third party) alles registeren wat we willen. Dit biedt enorme mogelijkheden. Daarom wordt de blockchain door velen al gezien als ‘the next big thing’ na de opkomst van het internet.

Door deze technologie kunnen we dus van alles registreren wat nu nog op veel verschillende plekken gedaan wordt. Van de registratie van rijbewijzen, trouwwaktes, eigendomsbewijzen, vastgoed tot aan intelectueel eigendom en aandelen overdrachten.

De grote vraag is: is de opkomst van deze technologie nou een bedreiging of een kans voor het notariaat? Om die vraag te kunnen beantwoorden is het goed om eerst te kijken naar de functie van de notaris in de huidige samenleving.

Functies van de notaris
De notaris heeft eigenlijk twee belangrijke functies. De ene is die van poortwachter. Hij moet er voor zorgen dat de registratie van een akte op de juiste manier gebeurt en ervoor zorgen dat degene die de akte tekent ook daadwerkelijk weet wat hij of zij tekent. Hij moet er voor zorgdragen dat de registratie van de akte op de juiste wijze gebeurt.

De andere functie haakt aan op het feit dat de notaris ervoor moet zorgen dat degene die tekent ook goed weet wat hij of zij tekent. Dit is de adviesfunctie van de notaris. De notaris heeft meer dan vier jaar gestudeerd om qua inhoud een toegevoegde waarde te kunnen zijn voor mensen. Met goed advies zorgt de notaris ervoor dat de consument/ondernemer precies weet wat zijn of haar mogelijkheden zijn en dat hij of zij kiest voor de voor hem/haar beste optie.

Toegevoegde waarde notaris
De blockchain gaat een grote invloed hebben op de registratiefunctie van de notaris. Maar is dat erg?

De toegevoegde waarde van een notaris zit hem mijn insziens niet in de registratiefunctie maar zit hem in de het advies wat hij geeft. Je hebt als notaris niet vier jaar gestudeerd om te registreren. Je hebt vier jaar (en nog wel langer) gestudeerd omdat je qua inhoud een toegevoegde waarde kan bieden aan mensen. Daar ligt volgens mij de echte toegevoegde waarde van de notaris.

Kwestie van tijd
Het was een kwestie van tijd voordat er een goed en betrouwbaar alternatief zou komen voor de registratiefunctie van de notaris. Dat is de blockchain zeer zeker. Het biedt immers een waterdicht decentraal netwerk waarin je alles kunt registereren wat nadien niet meer kan worden gewijzigd. De vraag is hoe je omgaat met een dergelijke nieuwe ontwikkeling. Kijk even terug naar hoe het met de opkomst van het internet ging. Omarm je die ontwikkeling als branche of ga je er fel tegenin?

Het heeft geen zin om fel tegen iets te ageren wat onontkoombaar is. Vrijwel iedereen die zijn boterham verdient als “onafhankelijke derde partij” (trusted third party) zal in de toekomst te maken krijgen met de blockchain of een ander alternatief. Dit geldt niet alleen voor notarissen maar ook voor accountants, banken, de KvK, het Kadaster, het RDW etc. etc. Het komt er aan en daar doe je als “onafhankelijke derde partij” niets aan.

Omdenken
Bij iets wat onontkoombaar is heeft het naar mijn mening veel meer zin om te kijken naar welke kansen de blockchain biedt aan het notariaat (omdenken). Ook als notaris kan je gebruik maken van de blockchain. Je kunt het integreren in je software. Alles wat je erin registreert wordt met één druk op de knop waterdicht vastgelegd.

Nu betaalt de consument de notaris voor het opmaken en het laten passeren van een akte. Het advieswerk en het opstellen van die akte blijft het werk van een notaris. Daar zit je echte toegevoegde waarde als notaris. Op basis van de wensen van de klant die je in een persoonlijk gesprek helpt. Het passeren/inschrijven van die akte kan vervolgens door middel van een programma wat geschreven is op basis van de blockchain technologie. En dat alles met één druk op de knop.

Hoe gaaf is het dat je als notaris straks een waterdicht online alternatief hebt voor de notariële akte. Een alternatief wat (administratieve) processen efficiënter en transparanter maakt en bureaucratie vermindert. Dat betekent minder tijd kwijt aan administratieve rompslomp en dure procesinrichtingen en meer tijd voor het adviseren van je klant. En dat wordt op een presenteerblaadje aangereikt.

De opkomst van de blockchain is een ontwikkeling wat volgens de experts een revolutie teweeg gaat brengen, net als het internet 20/25 jaar geleden. Met andere woorden: de blockchain is here to stay. De vraag is: blijf je bang voor de bedreigingen of profiteer je van de kansen? Ik hoop dat laatste!

De Blockchain voor het notariaat – vloek of zegen?